LogoAna sayfaHaberlerSporBatı TrakyaYunanistanTürkiyeDünyaKöşe YazılarıMillet NewsGiriş Yap
Eleştiri kültürünü kültürel gecikme neticesinde edinince08 Şubat 2019Salih Canbazscanbaz97@gmail.com

Yöneticilerden ziyade, yönetilenlerin egemenliği ele geçirdiği  ağ toplumunda, küresel toplumda veya geç modern dönemde eleştiri kültürü büyük önem taşır hale geldi. Herkesin herkesi eleştirebilme hakkının olduğu, bunun da zaman zaman abartılmasında sakınca görülmediği çağda artık hiçbir yöneticinin mutlak iktidar olduğundan rahatça söz edemeyiz.

Eleştiriden ziyade, eleştiriye açık olmak daha önemli bir şey. Çünkü ağırlığı sadece eleştiriye vermek, tek taraflılığı ifade etmektedir. Böyle bir durumda insan kendisinde her şartta eleştirme hakkı görür, ama kendisinin eleştirilmesini ya hiçbir şartta kabul etmez ya da işine gelince kabul eder.

Halbuki eleştiriden söz edeceksek, bunun çift taraflı bir olgu olduğunu bilmek gerekir, eleştiri ancak bu şekilde eleştiridir. Bunu kabul ettiğimiz zaman eleştiri gerçek gayesine ulaşır, başka türlü bir hegemonya aracı haline gelir. Nitekim günümüzde yönetilenlerin egemenliği ele geçirmesinden bahsederken tam olarak bunu kastetmiştim.

Eleştiri kültüründen bahsedecek olursak, bunu Aydınlanma Çağı’na kadar götürebiliriz. Dönemin Fransa’sında Café’ler sadece insanların kahve içmek ve dedikodu yapmak için buluştuğu  bir mekan olmaktan ziyade entelektüel sohbetlerin döndüğü bir ortam olduğundan söz etmek zorundayız.

Aydınlanma Çağı’na ‘Aydınlanma Çağı’ denmesinin temel sebebi, halkın aydınlanmış olmasıydı. Bilim adamlarının yanında bakkalın, kasabın ve nalburun da entelektüel olduğu bu çağda hiç şüphesiz eleştiri kültürü yukarıda dile getirdiğimiz şekliyle çift taraflı bir şekilde mevcuttu.

Daha sonra başını Fransa’nın çektiği Jakobenist devletler sırf modern devlet oldukları için halkına her türlü baskıyı yapmaktan asla imtina etmedi. ‘Modern’ devlet olan Türkiye’de de uzun yıllar başörtüsü yasağı yaşanmasının meşruiyeti buna dayanıyordu.

Modern devletlerin bu yanı eleştirilmeye başlanmakla birlikte, küresel çağda eleştiri kültürü hiç varmaması gereken bir noktaya vardı. Halk artık her şeyi eleştirebildiği gibi kendisinin eleştirilmesine de pek razı değildi. Bir eleştirildi mi, inanılmaz rahatsız olur, bir yerden öbür yere hoplayıp zıplar.

Bu durum ABD gibi dünya nezdinde American Dream imajı kazanmış devletler için pek de sorun teşkil etmemekteydi. Yoksulluk sınırının altında yaşayan insan sayısı her ne kadar yüzde 20’ye merdiven dayamış olsa da sonuçta bir American Dream orası. Dolayısıyla, halk Trump’ı eleştirmiş, Trump umursar mı? Tavşan dağa küsmüş, dağın haberi var mı?

Fakat, belirleyici olmayan ülkelere doğru indikçe, eleştirilerin iktidarın koltuğunu salladığını görmekteyiz. Sosyolojide belli bir kültürü zembilden inmişçesine zamansızca elde etmeye kültürel gecikme diyoruz. Kültürel gecikme, o kültürün fonksiyonlarının tamamıyla icra edilmemesiyle göze çarpar. Örneğin, uzun yıllar geri kalmış olarak adlandırılan bir ülke aniden kalkındığında nasıl ki, her ne kadar trafik kazalarını önlemek adına trafik ışığı, yaya geçidi gibi uygulamalar başlatılsa da, bunlara riayet edilmiyorsa, bu da öyledir.

İşte günümüzde de Aydınlanma Dönemi’nin Fransası’ndaki Café’lerde entelektüel sohbetlerin içine giren insanlarla zerre benzerlik göstermeyen tüketim sarhoşlarına eleştiri kültüründen bahsedince, bu eleştiri kültürünün işlevi geri kalmış ülkelerdeki trafik ışıkları ve yaya geçitlerinin işlevinden öteye geçmez.

Sonuç olarak devletlerin gücünü kaybetmesinden faydayı gören kim? Tabi ki de küresel sistemin kendisi.
Yazarın Diğer YazılarıHakikat-mutluluk arasındaki ilişkinin yapıçözümüSosyal Skolyoz HastalığıKapitalist (Protestan veya Yahudi) MüslümanlarBudist kapitalistlerDünden ‘bugün’e Oryantalist söylemlerde Hz. Muhammed imgesiGüncel HaberlerCIA Soğuk Savaş döneminde hayvanları gizli görevler için eğitmişAB adalet sisteminde ırkçılık olduğu kanıtlandıİngiltere, kaos senaryosu karşısında endişeli1 milyon sterlinlik altın klozet çalındıYunanistan'a kaçarken yakalanan 2 FETÖ'cü daha tutuklandı
© MİLLET MEDYA 2019 (Tüm Hakları Saklıdır)Design: GOTech