LogoAna sayfaHaberlerSporBatı TrakyaYunanistanTürkiyeDünyaKöşe YazılarıMillet NewsGiriş Yap
Η Βουλγαρική κατοχή στη Δυτική Θράκη (1941-1944)26 Mart 2019

Σε έγγραφο του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας (Featherstone κ.ά., 2013: 178-179) τον Οκτώβριο του 1941 διαβάζουμε «Αι πόλεις της Δ. Θράκης Κομοτινή και Ξάνθη παρουσιάζουν κατά τας μαρτυρίας αυτοπτών μαρτύρων εικόνα πλήρους ερημώσεως». Οι δε κάτοικοι «Ενδιαφέρονται μόνον να δυνηθούν να σώσουν την ζωήν των».

Η βουλγάρικη κατοχή στη Δυτική Θράκη σημαδεύτηκε από βιαιοπραγίες, αιματοχυσίες και αγριότητες. Ήταν τόσο μεγάλη η ένταση και η έκταση αυτών των φαινομένων που σε πολύ σύντομο διάστημα ο ντόπιος πληθυσμός στράφηκε εναντίον της κατοχικής διοίκησης (Featherstone κ.ά, 2013: 179).

Στην περιοχή επικρατούσε κλίμα φόβου και τρομοκρατίας, ενώ έντονες ήταν οι απειλές για αντίποινα σε περίπτωση που υπάρξει αντίδραση ή εκδηλωθεί κάποιας μορφής αντίσταση. Οι Βούλγαροι υπήρξαν αδίστακτοι κατακτητές και δυνάστες, ενώ δεν έκαναν κάποια διάκριση μεταξύ των πληθυσμιακών ομάδων, στρέφοντας τα πυρά τους προς όλες τις κατευθύνσεις.

Στην Κομοτηνή ο βουλγάρικος στρατός με την άφιξή του, στις 25 Απριλίου 1941, μετέβη στις μειονοτικές γειτονιές, τους γνωστούς μαχαλάδες, εισβάλοντας σε σπίτια και καταστήματα και βιαιοπραγώντας ακόμα και εναντίον όποιου βρισκόταν μπροστά τους. Τα συγκεκριμένα γεγονότα διήρκησαν δύο μέρες. Την τρίτη νύχτα οι ντόπιοι μόλις εντόπιζαν Βούλγαρο στρατιώτη να κινείται στην περιοχή άρχισαν να χτυπούν μαγειρικά σκεύη και άλλα μεταλλικά αντικείμενα κάνοντας φασαρία και προειδοποιώντας για την έλευση του βουλγάρικου στρατού, ως αντίδραση ενάντια σε όσα είχαν ζήσει τις προηγούμενες ημέρες. Η συγκεκριμένη νύχτα έχει διασωθεί στη συλλογική μνήμη ως  «o συναγερμός των τενεκέδων» ή «η νύχτα των τενεκέδων», ενώ όσοι ερευνητές ασχολήθηκαν με την συγκεκριμένη περίοδο έχουν διασώσει μαρτυρίες ανθρώπων που κάνουν λόγο για αυτό το περιστατικό.

Η έλλειψη πειθαρχίας και η αυθαιρεσία στις τάξεις του βουλγαρικού στρατού ευνοούσαν την ανάπτυξη παραστρατιωτικών ομάδων, αλλά και την ανεξέλεγκτη και ατιμώρητη εκδήλωση βίαιων συμπεριφορών. Πολλές φορές ένα μόνο ενδεικτικό ταυτότητας, όπως για παράδειγμα το μαντήλι σε μία μουσουλμάνα γυναίκα, ήταν αρκετό για να πέσει θύμα βιαιοπραγίας και κακοποίησης.

Οι Βούλγαροι έμειναν γνωστοί και για τις τακτικές εκχριστιανισμού και εκβουλγαρισμού. Χρησιμοποίησαν ευρέως και σε διαφορετικές περιόδους σκληρές αφομοιωτικές πολιτικές έναντι των ντόπιων πληθυσμών στις περιοχές που κατελάμβαναν.

Είναι χαρακτηριστικές οι στρατηγικές που ακολούθησαν στους μειονοτικούς πληθυσμούς των ορεινών οικισμών της Ροδόπης. Ο Φωτέας (1978:10-11, σε Featherstone κ.ά., 2013: 189) κατέγραψε ότι οι βουλγαρικές αρχές ζητούσαν από τους ιμάμηδες στα χωριά να υπογράψουν δηλώσεις ότι οι πρόγονοί τους ήταν Βούλγαροι που είχαν βίαια εξισλαμιστεί από τους Οθωμανούς κατακτητές. Με νόμο έδιναν προνόμια σε όποιον αιτούνταν της βουλγαρικής υπηκοότητας. Υπήρξαν σκληρά βασανιστήρια που οδήγησαν ακόμα και στον θάνατο όσους αρνούνταν να συμμορφωθούν. Υπάρχουν μαρτυρίες που αναφέρουν ότι οι κάτοικοι της περιοχής υποχρεωνόταν να δώσουν βουλγάρικα ονόματα στα νεογέννητα βρέφη. Ανάμεσα στα μέτρα που έλαβαν ήταν και η υποχρεωτική στρατολόγηση των κατοίκων.

Οι Μουφτείες υπάγονταν στην Μουφτεία της Σόφιας ενώ οι Βούλγαροι άλλαξαν το προσωπικό με ανθρώπους που ήταν υπό τον έλεγχό τους. Σε χωριά του ορεινού όγκου υπάρχουν μαρτυρίες που κάνουν λόγο για χτυπήματα και σε θρησκευτικά σύμβολα, όπως είναι τα τεμένη. Υπήρξαν περιπτώσεις που μπήκαν φωτιά σε τζαμιά, ενώ προφορικές μαρτυρίες περιγράφουν ακόμα πιο βάναυσες πράξεις όπου Βούλγαροι έβαλαν φωτιά σε τζαμί ενώ βρίσκονταν κάτοικοι μέσα σε αυτό.

Οι Βούλγαροι ενδιαφέρθηκαν και για την εκπαίδευση ως έναν μηχανισμό για να περάσουν την πολιτική αφομοίωσης. Παρόλα αυτά δεν υπήρχε η ανάλογη υποδομή, ούτε και οι άνθρωποι με αποτέλεσμα όσα μέτρα υιοθέτησαν, όπως για παράδειγμα την αποκλειστική χρήση της βουλγαρικής γλώσσας και απαγόρευση χρήσης άλλων γλωσσών, δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

Οι συνθήκες ζωής ήταν εξαιρετικά δύσκολες. Υπήρχαν περιορισμοί ακόμα και ως προς την ελεύθερη και απρόσκοπτη άσκηση επαγγελμάτων, υπήρχε ασφυκτικός έλεγχος σε όλους τους τομείς της ζωής, ληστρικές επιδρομές σε σπίτια ή σε χωράφια όπου οι Βούλγαροι έπαιρναν με το έτσι θέλω μέρος ή και το σύνολο της παραγωγής ενός νοικοκυριού.

Η πείνα και ο υποσιτισμός ήταν κύρια χαρακτηριστικά εκείνης της περιόδου. Υπήρχαν κουπόνια για τη χορήγηση προμηθειών, δελτία που όριζαν όχι μόνο τα γραμμάρια αλλά και τον τύπο ψωμιού που δικαιούνταν ο καθένας, ενώ όλες οι προμήθειες λαμβάνονταν με εξαιρετική δυσκολία ευνοώντας φαινόμενα όπως η ανάπτυξη της μαύρης αγοράς. Παρόλα αυτά αν κάποιος συλλαμβάνονταν να διαθέτει μεγαλύτερες ποσότητες τροφίμων από όσες επιτρεπόταν, τιμωρούνταν παραδειγματικά.

Σε έκθεση Ελλήνων πανεπιστημιακών μετά το τέλος της βουλγαρικής κατοχής, το 1945, (Featherstone κ.ά., 2013: 201) διαβάζουμε: «Η θνησιμότητα στους Τούρκους αυξήθηκε, από τους 2-3 θανάτους εβδομαδιαίως, στους 40 θανάτους ημερησίως. Οι ιμάμηδες δεν προλάβαιναν να κηδεύουν τους νεκρούς. Στη μία από τις τέσσερις τουρκικές γειτονιές της Ξάνθης, μόλις 150 οικογένειες από ένα σύνολο 400 έχουν επιβιώσει μέχρι σήμερα». Σημαντικό μέρος του μειονοτικού πληθυσμού σκέφτηκε την λύση της φυγής. Οι πηγές κάνουν λόγο για έναν στους δέκα ντόπιους Τούρκους που διέφυγαν στην Τουρκία αναζητώντας ανθρώπινες συνθήκες ζωής.

Η βουλγαρική κατοχή έχει χαραχτεί στις μνήμες των ντόπιων και στην τοπική ιστορία ως μία από τις σκληρότερες χρονικά περιόδους με βιαιοπραγίες και αιματοχυσίες μεγάλης κλίμακας και έντασης και αυτό αφορά όλες τις πληθυσμιακές ομάδες της περιοχής.

Οι ελληνικές αρχές επέστρεψαν στην περιοχή την άνοιξη του 1945. Λίγοι μήνες έμεναν από την έναρξη του εμφυλίου πολέμου στην Ελλάδα. Η κατάσταση στην περιοχή ήταν αποδιοργανωμένη και το κλίμα ιδιαίτερα ρευστό.

Βιβλιογραφικές παραπομπές:

Featherstone Κ., Παπαδημητρίου Δ., Μαμαρέλης Α., Νιάρχος Γ., 2013, Οι Τελευταίοι Οθωμανοί: Η μουσουλμανική μειονότητα της Δυτικής Θράκης 1940-1949, Αθήνα: Αλεξάνδρεια

ΠΗΓΗ

Diğer HaberlerBAKEŞ’in yeni başkanı belli olduGeç yatan genç kızların kilo alma ihtimali artıyorÇocuklar günde en az bir saat fiziksel aktivite yapmalı'Kıbrıs sorunu, siyaseten eşit iki varlık ilişkisiyle çözümlenecek'Bosna’daki savaş suçu zanlıları ICTY’nin kapanmasıyla 'affedilmiş' oldu
© MİLLET MEDYA 2019 (Tüm Hakları Saklıdır)Design: GOTech