LogoAna sayfaHaberlerSporBatı TrakyaYunanistanTürkiyeDünyaKöşe YazılarıMillet NewsGiriş Yap
Δικαιώματα και διεκδικήσεις στον χώρο της μειονοτικής εκπαίδευσης12 Haziran 2019

Η προστασία της μειονοτικής εκπαίδευσης, τα σχολεία, η απουσία δίγλωσσων μειονοτικών νηπιαγωγείων

Η μειονοτική εκπαίδευση αποτελεί ένα τεράστιο κεφάλαιο. Είναι και μοναδική περίπτωση και ως τέτοια οφείλουμε να την προσεγγίζουμε τοποθετώντας την φυσικά σε ένα γενικότερο πλαίσιο προστασίας των ανθρωπίνων και μειονοτικών δικαιωμάτων. Μιλώντας για μειονοτική εκπαίδευση, καλό είναι να γίνει μία αναφορά ως προς το ποια είναι τα βασικά εκπαιδευτικά δικαιώματα και αιτήματα που διατυπώνει διαχρονικά η κοινότητα.

Η ατζέντα όπως είναι λογικό, αλλάζει και εξελίσσεται από το 1923 μέχρι σήμερα. Νέα ζητήματα προστίθενται, κάποια αφαιρούνται, ορισμένα παραμένουν σταθερά αλλάζοντας ίσως περιεχόμενο ανάλογα με τις συνθήκες και τις συγκυρίες.

Πρώτο αίτημα και αυτό που αποτελεί τη θεμέλια λίθο είναι η προστασία, η στήριξη και ενίσχυση της μειονοτικής εκπαίδευσης. Στο δίλημμα λοιπόν που συνήθως τίθεται από φορείς εκτός κοινότητας για μειονοτική ή δημόσια εκπαίδευση, η Μειονότητα έχει τοποθετηθεί ξεκάθαρα ότι η στήριξη, η προστασία, η διατήρηση και η ενίσχυση της μειονοτικής εκπαίδευσης είναι ένα κεκτημένο δικαίωμα.

Η εκπαίδευση είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ταυτότητα της κοινότητας και ως τέτοια η Μειονότητα έχει την απαίτηση από την πολιτεία να την στηρίζει, να την προστατεύει και να την ενισχύει. Είναι ένα πάγιο και διαχρονικό αίτημα που συνδέεται και εμπεριέχεται σε μία σειρά άλλων διεκδικήσεων.

Ειδικότερα αιτήματα έχουν να κάνουν με τα σχολεία. Υπάρχει διαπιστωμένη η ανάγκη για ίδρυση νέων σχολείων. Το μεγαλύτερο έλλειμμα εντοπίζεται στην απουσία σχολείων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Κι ενώ από παλιά διάφοροι μειονοτικοί φορείς, όπως η Πολιτιστική και Εκπαιδευτική Εταιρεία Μειονότητας Δυτικής Θράκης έχουν καταθέσει αίτημα για ίδρυση σχολείου, μέχρι σήμερα δεν έχει ικανοποιηθεί.

Συναφές με την ίδρυση νέων σχολείων είναι το αίτημα να μην κλείσουν τα υφιστάμενα μειονοτικά δημοτικά σχολεία. Αυτό προέκυψε μέσα από ένα ντόμινο αναστολής λειτουργίας δημοτικών σχολείων που έγινε εντονότερο τα τελευταία χρόνια με αποφάσεις κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου, λίγο πριν την έναρξη της σχολικής χρονιάς. Η Μειονότητα ισχυρίζεται ότι με αυτήν την μέθοδο αποδυναμώνεται η μειονοτική εκπαίδευση.

Οι κρατικοί φορείς μιλάνε για προσωρινή αναστολή, ωστόσο η ιστορία έχει δείξει ότι όταν ένα σχολείο μπαίνει σε καθεστώς αναστολής λειτουργίας, τότε πιθανότατα μιλάμε για οριστικό λουκέτο. Η αναστολή συνήθως δημιουργεί μία παγιωμένη κατάσταση, που είναι εξαιρετικά δύσκολο να ανατραπεί με το πέρασμα των χρόνων και να επανέλθει στο προηγούμενο καθεστώς.

Oι αριθμοί μιλάνε από μόνοι τους. Το 2008 λειτουργούσαν 194 μειονοτικά σχολεία στην Θράκη και δέκα χρόνια μετά, το 2018, ο αριθμός τους μειώθηκε σε 128.

Υπάρχουν σημαντικά αιτήματα ως προς τις υλικοτεχνικές υποδομές και τις κτιριακές εγκαταστάσεις. Ορισμένα από αυτά λαμβάνουν κατά καιρούς μεγάλες διαστάσεις, όπως η περίπτωση του Μειονοτικού Δημοτικού Σχολείου Μάστανλη στην Κομοτηνή το οποίο αποτελεί κοινή παραδοχή ότι πρέπει να μεταφερθεί σε νέο κτίριο.

Η ίδρυση μειονοτικών νηπιαγωγείων είναι ένα πάγιο αίτημα το οποίο δεν έχει να κάνει τόσο με το κτιριακό, όσο με την πολιτική απόφαση για θεσμοθέτηση δίγλωσσων μειονοτικών νηπιαγωγείων. Πρόκειται για ένα παλιό αίτημα το οποίο έχει ανέβει δικαιολογημένα ψηλά στη μειονοτική ατζέντα τα τελευταία χρόνια.

Αυτό συνέβη κυρίως από το 2010 και μετά όταν με νόμο του κράτους έγινε υποχρεωτική η μονοετής φοίτηση στο νηπιαγωγείο, μέτρο που πρωτοεφαρμόστηκε τη σχολική χρονιά 2010-2011. Μόλις τη φετινή σχολική χρονιά, 2018-2019, καθιερώθηκε η διετής υποχρεωτική φοίτηση, αρχικά πιλοτικά σε 184 δήμους της χώρας, εκ των οποίων συμμετέχουν συνολικά πέντε (5) δήμοι σε Ξάνθη και Ροδόπη. Τις επόμενες σχολικές χρονιές το μέτρο θα εξαπλωθεί στο σύνολο της χώρας.

Σύμφωνα με νόμο του 1985 (Ν. 1566/1985) η πρωτοβάθμια εκπαίδευση παρέχεται στα νηπιαγωγεία και στα δημοτικά σχολεία. Τη δεκαετία του 1980 ιδρύθηκαν δημόσια νηπιαγωγεία σε αμιγώς μειονοτικούς οικισμούς στην Θράκη στο πλαίσιο μιας ευρύτερης κρατικής πολιτικής με στόχο να στρέψει τη Μειονότητα προς την δημόσια εκπαίδευση και όπως ήταν φυσικό, συνάντησε έντονη αντίδραση.

Το 2000 περίπου 300 νήπια λάμβαναν προσχολική εκπαίδευση. Η φοίτηση σε νηπιαγωγεία δεν αποτελούσε τον κανόνα, ενώ όσο ενισχυόταν ο θεσμός της προσχολικής αγωγής, τόσο επιτακτική γινόταν η ανάγκη ίδρυσης δίγλωσσων μειονοτικών νηπιαγωγείων.

Τα χρόνια αμέσως μετά την καθιέρωση της υποχρεωτικής φοίτησης σε νηπιαγωγείο, δημιουργήθηκε αναταραχή λόγω της άρνησης εγγραφής μαθητών σε δημοτικά σχολεία επειδή δεν φοίτησαν σε νηπιαγωγεία και δεν είχαν προσκομίσει σχετικές βεβαιώσεις παρακολούθησης. Όταν εγκαινιάστηκε ο θεσμός της υποχρεωτικής μονοετούς φοίτησης σε νηπιαγωγείο, η δέσμευση για την υποχρεωτικότητα της παρακολούθησης μεταφραζόταν σε βεβαίωση που όφειλαν να προσκομίσουν οι γονείς ως απαραίτητο δικαιολογητικό για την εγγραφή των παιδιών τους σε δημοτικό σχολείο.

Τα τελευταία δύο χρόνια ξεκίνησε πιλοτικό πρόγραμμα του Υπουργείου Παιδείας με αντικείμενο να στελεχώσει με μεσολαβητές νηπιαγωγούς της Μειονότητας έξι (6) δημόσια νηπιαγωγεία σε Ροδόπη και Ξάνθη. Υπήρξαν αντιδράσεις οι οποίες πέτυχαν να καθυστερήσουν την έναρξη πιλοτικής εφαρμογής του προγράμματος. Υπάρχει επιφυλακτικότητα ως προς την επιτυχία του εγχειρήματος.

Η υπόθεση απουσίας δίγλωσσων μειονοτικών νηπιαγωγείων στην Θράκη είναι ένα κλασικό παράδειγμα ενός αιτήματος εκπαιδευτικού χαρακτήρα το οποίο μέχρι σήμερα έχει προσλάβει έντονες πολιτικές διαστάσεις. Δεν υπάρχει επίσημη τοποθέτηση για την άρνηση ίδρυσης μειονοτικών νηπιαγωγείων από την πλευρά της πολιτείας η οποία επιχειρεί να στρέψει τα νήπια της Μειονότητας στα υφιστάμενα δημόσια νηπιαγωγεία.

Η διατήρηση της μειονοτικής ταυτότητας διέρχεται και μέσω του εκπαιδευτικού μηχανισμού. Η στήριξη και ενίσχυση της μειονοτικής εκπαίδευσης  είναι ένα θεμελιώδες κεκτημένο της Μειονότητας. Η ίδρυση μειονοτικών νηπιαγωγείων πρέπει να ενταχθεί σε αυτήν την λογική ώστε να υπάρχει το δικαίωμα ελεύθερης επιλογής των γονιών.

Tο ελληνόγλωσσο και τουρκόγλωσσο πρόγραμμα διδασκαλίας

Μία σειρά αιτημάτων έχει να κάνει με τους δύο βασικούς πυλώνες της εκπαίδευσης, το ελληνόγλωσσο και τουρκόγλωσσο πρόγραμμα διδασκαλίας και ότι αυτό περιλαμβάνει, από τα σχολικά εγχειρίδια μέχρι το αναλυτικό πρόγραμμα διδασκαλίας. Δυστυχώς τα μαθήματα του ελληνόγλωσσου με εκείνα του τουρκόγλωσσου προγράμματος συνυπάρχουν σε ένα ιδιόμορφο καθεστώς, όντας τελείως ξεχωριστά το ένα από το άλλο. Συνυπάρχουν δηλαδή ανεξάρτητα και όχι αλληλοσυμπληρώνοντας και αλληλεπιδρώντας μεταξύ τους. Συγκεκριμένα μαθήματα διδάσκονται στην ελληνική και άλλα μαθήματα στην τουρκική γλώσσα.

Κατά καιρούς ανέκυψαν διάφορα ζητήματα αναφορικά με το αναλυτικό πρόγραμμα, με αφορμή νόμους που δημιουργούσαν ανισορροπίες. Πιο πρόσφατο παράδειγμα είναι αυτό του Ιεροσπουδαστηρίου Κομοτηνής. Ιστορικά στα Ιεροσπουδαστήρια δεν υπήρξαν μεγάλες αντιδράσεις και κινητοποιήσεις ενάντια σε κρατικές πολιτικές.

Την φετινή σχολική χρονιά οι μαθητές του Ιεροσπουδαστηρίου Κομοτηνής προέβησαν σε κατάληψη διαρκείας με φόβο ακόμα και απώλειας της σχολικής χρονιάς λόγω μιας υπουργικής απόφασης που μείωσε την διδασκαλία των μαθημάτων στην τουρκική γλώσσα και των θρησκευτικών. Πάγιο αίτημα ήταν η διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ ελληνόγλωσσου και τουρκόγλωσσου προγράμματος.

Παλιότερα υπήρξε σύγχυση και ως προς τη γλώσσα που έπρεπε να διδάσκεται ένα μάθημα. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η διένεξη με αφορμή τη γλώσσα που θα έπρεπε να διδάσκεται το μάθημα των αγγλικών στα μειονοτικά δημοτικά σχολεία ενώ κατά καιρούς επαναλαμβανόταν η ίδια συζήτηση και για άλλα μαθήματα. Γενική αρχή από την πλευρά της Μειονότητας είναι να μην μειωθούν περαιτέρω οι ώρες και συνεπώς, τα μαθήματα που διδάσκονται στην μητρική γλώσσα.

Συναφές είναι και το αίτημα για αναβάθμιση της ποιότητας του ελληνόγλωσσου και τουρκόγλωσσου προγράμματος.  Το 1997 ξεκίνησε το γνωστό με τα όνομα «Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων» που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Κύριο στόχο έχει την αναβάθμιση του ελληνόγλωσσου προγράμματος των μειονοτικών σχολείων, την αντικατάσταση των σχολικών εγχειριδίων με νέα βάσει των οποίων η ελληνική θα διδάσκεται ως δεύτερη γλώσσα και άλλες παράλληλες δράσεις αποκλειστικά για το ελληνόγλωσσο κομμάτι της εκπαίδευσης. Αυτό αποτέλεσε και την κύρια κριτική της Μειονότητας, η ενασχόληση δηλαδή αποκλειστικά με το ένα κομμάτι της εκπαίδευσης και η πλήρης απαξίωση της πολιτείας για το τουρκόγλωσσο.

Με τα πολλά φτάσαμε στο 2018 όπου μαθητές με τη στήριξη των γονιών τους απείχαν από τα μαθήματα ως ένδειξη διαμαρτυρίας για την χρήση των βιβλίων που εκδόθηκαν μέσω του προγράμματος. Οι γονείς μαζί με τους μαθητές διεκδικούν την εισαγωγή στα μειονοτικά σχολεία των βιβλίων που χρησιμοποιούνται στα δημόσια δημοτικά σχολεία με το αιτιολογικό ότι τα βιβλία του προγράμματος, 22 χρόνια μετά την έναρξή του, είναι απαρχαιωμένα. Συγκροτήθηκε μία επιτροπή να εξετάσει το αίτημα και αναμένουμε τα πορίσματα.

Τα σχολικά εγχειρίδια λοιπόν βρέθηκαν πολλές φορές στο στόχαστρο. Ένα πάγιο αίτημα ήταν η έγκαιρη αποστολή των τουρκικών βιβλίων. Το 1951 η Ελληνοτουρκική Μορφωτική Συμφωνία όριζε όλα τα σχετικά με τη διανομή σχολικών βιβλίων για το τουρκόφωνο πρόγραμμα απευθείας από την Τουρκία. Τότε δειλά εμφανίστηκαν τα πρώτα σημάδια ότι κάτι πάει να αλλάξει από τη χρόνια κατάσταση στασιμότητας, εν τέλει υπερίσχυσε η λογοκρισία του ελληνικού κράτους με αποτέλεσμα από τη δεκαετία του 1950 μέχρι και το 2000 τα τούρκικα βιβλία να διδάσκονται από φωτοτυπίες κι αυτές κακής ποιότητας με σκισμένες σελίδες.

To 1992 έγινε ένα εγχείρημα συγγραφής σχολικών εγχειριδίων για το τουρκόγλωσσο πρόγραμμα από Έλληνες συγγραφείς. Η αντίδραση από την πλευρά της Μειονότητας ήταν τόσο έντονη που έληξε με καταστροφή των βιβλίων. Έκτοτε δεν επαναλήφθηκε παρόμοιο εγχείρημα. Μόλις το 2000 αποκαταστάθηκε το πρόβλημα αποστολής των σχολικών εγχειριδίων από την Τουρκία στο πλαίσιο της ελληνοτουρκικής διακρατικής συμφωνίας του 2000.

Αυτά είναι τα βασικά θέματα που ανακύπτουν κατά καιρούς αναφορικά με τους δυο βασικούς πυλώνες της μειονοτικής εκπαίδευσης. Κι επειδή το τουρκόγλωσσο κομμάτι συνθέτει και αιτιολογεί τον χαρακτήρα της εκπαίδευσης ως μειονοτική, πάγιο αίτημα αποτελεί η τήρηση όλων των συμφωνηθέντων στο πλαίσιο διεθνών συνθηκών και διακρατικών συμφωνιών.

Ένα μεγάλο κεφάλαιο των μειονοτικών διεκδικήσεων έχει να κάνει με τους εκπαιδευτικούς που στελεχώνουν τα μειονοτικά σχολεία. Πρόκειται για ξεχωριστά αιτήματα, ωστόσο το ένα αλληλοσυμπληρώνει το άλλο. Η μειονοτική εκπαίδευση είναι ένα σύνολο που το συνθέτουν πολλά ξεχωριστά μωσαϊκά. Δυστυχώς όταν ένα κομμάτι υστερεί, αυτό συμπαρασύρει και τα υπόλοιπα.

Με το εκπαιδευτικό προσωπικό, σε ότι αφορά το ελληνόγλωσσο πρόγραμμα, τα πράγματα είναι λίγο πολύ ξεκάθαρα διότι οι δάσκαλοι υπόκεινται ακριβώς στο ίδιο καθεστώς με τους εκπαιδευτικούς, όπως σε όλα τα υπόλοιπα δημόσια σχολεία της επικράτειας. Κι εδώ κάπως εμπλέκεται και το θέμα της νομικής φύσης και υπόστασης της μειονοτικής εκπαίδευσης καθώς ως προς αυτό το κομμάτι διέπεται από τους νόμους των δημοσίων σχολείων.


TRT Greek

Diğer HaberlerHırsızlar Bayatlı köyünde soydaşın aracını çaldılarDini baskı ve kısıtlamalar dünya genelinde yükselişteErbil'deki silahlı saldırıda Türk diplomat şehit olduTrakya Tütün Üreticileri Kooperatifi tazminat talep ettiİskeçe Ova Bölgesi yağışlardan zarar gördü
© MİLLET MEDYA 2019 (Tüm Hakları Saklıdır)Design: GOTech